Bloeddruk

30. August 2018

Definitie: Wat is hypertensie eigenlijk?

Definitie: hoge bloeddruk

Hoge bloeddruk, in professionele kringen ‘hypertensie’ genoemd, wordt in westerse samenlevingen als een veel voorkomende ziekte beschouwd. Schattingen gaan uit van 5 tot 6 miljoen patiënten in Nederland alleen. De signalen hiervan worden door velen niet of onvoldoende waargenomen, omdat de bloeddruk afhankelijk van de stresssituatie in verschillende mate fluctueert. Als het gaat om hypertensie, betekent dit permanent verhoogde bloeddruk – alles hoger dan 140/90 mmHg*.

* De eenheid “mmHg” staat voor “millimeter kwik”. Systolische bloeddruk (de eerste waarde, ook wel “bovendruk”) zegt iets over de pompdruk, welke gegeven wordt op een maximale prestatie van het hart in rust. De diastolische bloeddruk (2 waarde, ook wel “de onderdruk”), de minimale capaciteit van het hart wordt echter getoond, dat dan precies wordt geplaatst wanneer het hart samentrekt na pompen. “Normale waarden”, die als medisch veilig worden beschouwd, in het traject van 105-120 (systolisch) en 65 tot 80 (diastolisch) mmHg.

Wat gebeurt er in het lichaam?

De hamvraag is: wat is hypertensie? Bij elke hartslag wordt bloed in de bloedvaten geleid, waardoor een druk ontstaat die van de binnenkant naar de vaatwand drukt. Voor een korte tijd, bijvoorbeeld in perioden van verhoogde fysieke stress, moet dit worden beschouwd als een normale fluctuatie en als regel geen behandeling vereisen. Als permanent verhoogde bloeddrukniveaus kunnen worden gemeten, dreigen verschillende organen schade te ondervinden. Een van de meest voorkomende complicaties die kunnen worden veroorzaakt door een hoge bloeddruk omvatten ziekten van het hart, de kransslagaders, de nieren, ogen en hersenen.

Als gevolg hiervan, kunnen ziekten zoals hartfalen of hartritmestoornissen zorgen voor verminderde visuele prestaties, een hogere kans op een beroerte of chronisch nierfalen en zelfs nierfalen in verband met grote risico’s op een daaropvolgende orgaanschade.

De belangrijkste waarden voor hoge bloeddruk

Variaties in bloeddruk zijn het gevolg van verschillende factoren, zoals fysieke of mentale stress en stof gerelateerde effecten (cafeïne, alcohol en andere drugs). Uit bovenstaande kan worden afgeleid dat normale bloeddrukwaarden ongeveer 120 tot 80 (120/80 mmHg) zijn. Als de waarden lager zijn dan 105 tot 65 mmHg, spreken artsen van een “hypotensie”. Dit is echter geen ziekte, integendeel, een lage bloeddruk beschermt de kransslagaders en vermindert dus het risico op hartaandoeningen.

Om hypertensie individueel te beoordelen en classificeren, worden verschillende grenswaarden gedefinieerd. De bloeddruk wordt meestal gemeten op de pols of op de bovenarm. Hieronder worden de momenteel geaccepteerde limietwaarden gepresenteerd in de vorm van een tabel.

classificatie systolisch (mmHg) diastolisch (mmHg)
optimaal kleiner dan 120 kleiner dan 80
normaal 120 tot 129 80 tot 84
hoog/normaal 130 tot 139 85 tot 89
graad 1 Hypertensie (licht) 140 tot 150 90 tot 99
graad 2 Hypertensie (matig) 160 tot 179 100 tot 109
graad 3 Hypertensie (hoog) groter of gelijk 180 groter of gelijk 110
geïsoleerde systolische hypertensie groter of gelijk 140 kleiner dan 90

Opmerking: er zijn geen starre grenzen tussen de niveaus, maar ze kunnen worden beschreven als vloeiende overgangen. Op deze manier is controle en therapie beter controleerbaar.

Wie krijgt hypertensie?

Deze vraag kan niet absoluut worden beantwoord. Onderzoek heeft aangetoond dat mensen die de diagnose van hoge bloeddruk hebben gekregen in hun naaste familieomgeving, zelf ook eerder hypertensief zijn. Bovendien treft hoge bloeddruk vooral mensen van een oudere leeftijd. Dit komt door het feit dat in de loop van de levensduur de elasticiteit van de vaatwanden verminderd wordt. Als hypertensie optreedt zonder dat andere ziekten detecteerbaar zijn, is er sprake van een primaire of essentiële hypertensie. Dit is de meest voorkomende vorm van hoge bloeddruk en wordt geassocieerd met erfelijke risicofactoren, dat wil zeggen erfelijke hogere aanleg (preload).

Hypertensie – een sluipend gevaar?

Niet te onderschatten zijn echter die factoren die direct verband houden met de eigen levensstijl. Factoren die een hoge bloeddruk kunnen veroorzaken of verhogen zijn:

  • Overgewicht (body mass index groter dan 25)
  • Gebrek aan lichaamsbeweging
  • Metabolisch syndroom
  • Spanning
  • Roken
  • Slaapapneusyndroom
  • Hoog alcoholgebruik
  • Grote hoeveelheden kookzout

Secundaire hypertensie moet worden overwogen wanneer de verhoogde bloeddruk het gevolg is van een eerdere ziekte. Ongeveer elke zesde of zevende hoge bloeddruk patiënt kan worden ingedeeld in deze categorie. Vaak leiden hormonale veranderingen, zoals veranderingen tijdens de zwangerschap, schildklierstoornissen, bijnierschorsziekte en arteriële vernauwing tot secundaire hypertensie. Het is echter ook mogelijk dat het verband houdt met het gebruik van bepaalde medicijnen, met name cortison en de pil.

Hoge bloeddruk kan daarom, omdat het meestal niet als “bedreigend” ervaren wordt, een sterk negatief effect hebben op het leven. Als hypertensie echter vroeg wordt gedetecteerd en de oorzaak ervan wordt vastgesteld, kan hypertensie op verschillende manieren en methoden behandeld worden.